หนังสือดีเพื่อพัฒนาเด็กและเยาวชนไทย

เขียนโดย reading thailand | 17/10/2555 16:32:47

สัญญาอนุญาตของครีเอทีฟคอมมอนส์  | 


โดย ผศ.รพินทร (ณ ถลาง) คงสมบูรณ์ (หนึ่งในนักวิจัยคัดเลือก 100 หนังสือดีเพื่อพัฒนาเด็กและเยาวชน โดย สสค.)


การพัฒนาประเทศต้องเริ่มจากพัฒนาคน และต้องเริ่มพัฒนาตั้งแต่ยังเป็นเด็กและเยาวชนก่อนที่จะสายเกินไป หนังสือเป็นปัจจัยและเครื่องมือที่สำคัญยิ่งในการอบรม บ่มเพาะและเลี้ยงดูเด็กให้เจริญเติบโตและมีพัฒนาการที่ดี ทั้งกาย อารมณ์ สังคมและสติปัญญา เด็กเรียนรู้ภาษา ศิลปะ การสื่อสารความหมาย ความรู้ ประสบการณ์ต่างๆ ตลอดจนค่านิยมและศีลธรรมอันดีงามจากหนังสือ นอกจากนี้จินตนาการอันบรรเจิดไร้ขอบเขตที่มีชีวิตชีวาในหนังสือ ยังช่วยกล่อมเกลาจิตใจให้ละเมียดละไม ละเอียดอ่อนและมีอิทธิพลต่อทัศนคติ ความรู้สึกนึกคิดอันจะพัฒนาไปสู่การมีนิสัยรักการอ่านของเขาเมื่อโตขึ้นเป็นผู้ใหญ่ในที่สุด

หนังสือยังเป็นตัวเชื่อมความรัก ความผูกพัน ความอบอุ่นและโยงใยสายสัมพันธ์ในครอบครัวให้แน่นแฟ้นยิ่งขึ้นด้วย การที่พ่อแม่ ปู่ย่า ตายายใช้เวลาอ่านหนังสือ เล่านิทานให้ลูกหลานฟัง เป็นช่วงเวลาที่ดีที่สุดของแต่ละวันที่เด็กรอคอยก็ว่าได้ เด็กจะรู้สึกถึงน้ำเสียงแห่งความอ่อนโยนและอ้อมกอดหรือสัมผัสที่อบอุ่นจากการที่ผู้ใหญ่อ่านหนังสือหรือเล่านิทานให้เขาฟัง ความรู้สึกมั่นคง ปลอดภัย สบายกายและใจจึงเกิดขึ้น กระบวนการอันมีค่านี้ สมควรให้เกิดขึ้นในวัยเด็กของเด็กทุกคน หนังสือจึงไม่เพียงแต่เป็นทรัพยากรให้ความรู้ ความบันเทิงเท่านั้น หากยังทำหน้าที่เป็นเพื่อน กล่อมเกลาจิตใจ ชี้แนะแนวทางอย่างสร้างสรรค์และบ่มเพาะค่านิยมอันดีงามให้ด้วย

คุณค่าของหนังสือสำหรับเด็ก
1. ให้ความสนุกสนานเพลิดเพลิน
เด็กๆ ทุกคนมีธรรมชาติของความสดใส ร่าเริงและบริสุทธิ์อยู่ในตัว หนังสือจะเป็นเพื่อนของเด็ก พาเด็กไปสัมผัสเรื่องราวที่สนุกสนาน เพลิดเพลิน
2. ขยายประสบการณ์และความคิด
หนังสือช่วยขยายความคิด ความรู้และประสบการณ์ที่ยังจำกัดอยู่ของเด็กให้กว้างไกลออกไปในรูปแบบที่อ่านง่าย สนุกสนาน ช่วยจุดประกายให้เป็นคนใฝ่รู้ ค้นคว้าเรื่องราวที่เป็นประโยชน์ต่อไป
3. ส่งเสริมจินตนาการ
วัยเด็กเป็นวัยที่มีจินตนาการไร้ขอบเขต หนังสือจะช่วยส่งเสริมจินตนาการให้เขากล้าคิด กล้าฝัน และนำจินตนาการที่ดีมาประยุกต์ในชีวิตจริงได้
4. ช่วยให้เด็กฝึกทักษะการอ่านและการใช้ภาษา
เด็กเรียนรู้ภาษา สัญลักษณ์และตัวหนังสือจากการอ่าน เด็กที่ได้อ่านหนังสือมากจะมีทักษะในการอ่านที่ดีและมีความรุ่มรวยทางภาษามากกว่าเด็กที่ไม่อ่านหนังสือ
5. ช่วยส่งเสริมนิสัยรักการอ่าน
เมื่อเด็กได้อ่านหนังสือที่มีเรื่องราวสนุกสนานและชวนติดตามสม่ำเสมอ จะเกิดกลายเป็นนิสัยรักการอ่านซึ่งเป็นคุณสมบัติที่ดีที่สุดสำหรับการเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่ลึกซึ้งและใฝ่รู้
6. ช่วยฝึกการลำดับทางความคิดที่เป็นเหตุเป็นผล การอ่านหนังสือเป็นการฝึกตรรกะเบื้องต้นให้เด็กได้ เด็กๆ เรียนรู้ที่จะเปิดหนังสือจากหน้าไปหลัง อ่านหนังสือจากซ้ายไปขวา บนลงล่าง ตลอดจนประสานความคิดเชื่อมโยงระหว่างข้อความและภาพแต่ละหน้าด้วย
 

7. บ่มเพาะรสนิยมทางศิลปะและภาษา ภาพที่สวยงาม ภาษาที่ไพเราะและความประณีตของรูปเล่มจะช่วยกล่อมเกลาและบ่มเพาะให้เด็กมีรสนิยมทั้งทางศิลปะและภาษาได้เป็นอย่างดี
8. ช่วยอธิบายข้อสงสัยต่างๆ
เรื่องราวที่เด็กสงสัยอาจอธิบายด้วยคำอธิบายจากหนังสือได้ เด็กๆ จะค่อยๆ เรียนรู้ปัญหา ข้อสงสัยต่างๆและค้นหาวิธีแก้ปัญหาจากหนังสือ
9. เป็นทางออกที่ช่วยชดเชยความบกพร่องและความคับข้องใจ
ความคับข้องใจ ไม่สบายกายใจหรือความเครียดอาจเกิดขึ้นกับเด็กได้เสมอ หนังสือจะเป็นสิ่งที่ช่วยชดเชยความรู้สึกไม่ดีเหล่านั้น ทำให้เด็กเห็นตัวอย่างของชีวิตอื่นและไม่รู้สึกโดดเดี่ยว
10. ช่วยอธิบายเรื่องที่เป็นนามธรรมให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น
นามธรรมบางอย่างจำเป็นสำหรับการเรียนรู้ของเด็ก เช่น ความรัก ความโกรธ ความอิจฉา การพลัดพราก การสูญเสีย ความตาย ฯลฯ หนังสือจะทำหน้าที่ถ่ายทอดนามธรรมเหล่านั้นในระดับที่เหมาะสมกับเด็กที่เด็กสามารถเข้าใจได้โดยไม่รู้สึกว่าถูกยัดเยียดมากเกินไป
 

หนังสือดีดูได้จากอะไร ???
โดยทั่วไปการพิจารณาหนังสือดีแบ่งออกเป็น 4 องค์ประกอบใหญ่ คือ
1. เนื้อเรื่อง (Story)   2. ภาษา (Language) 3. ภาพประกอบ (Illustration) 4. รูปเล่ม (Format)

1.
เนื้อเรื่อง
เนื้อเรื่องดีประกอบด้วย

  • แนวคิด สาระสำคัญ หรือแก่นเรื่องดี (Theme) ควรมีลักษณะที่เหมาะกับวัย ความสามารถ ประสบการณ์และความสนใจของเด็ก
  • โครงเรื่องดี (Plot) มีการวางเค้าโครงเรื่องที่ดี เหมาะสม แสดงถึงลำดับขั้นตอนการดำเนินเรื่องที่สัมพันธ์กัน สมเหตุสมผลและมีปมขัดแย้งที่น่าสนใจ
  • ตัวละครเหมาะสม (Character) ตัวละครเอกควรอยู่ในวัยเดียวกับเด็กหรือใกล้เคียงกัน มีความน่าเชื่อถือและความเป็นไปได้สมวัย ตัวละครเอกควรมีพัฒนาการในทางที่ดี
  • ฉากดี (Setting) สถานที่และเวลาที่เรื่องเกิดขึ้นมีผลต่อการสร้าง

2. ภาษา
การใช้ภาษาดีพิจารณาจากการใช้คำและสำนวนภาษา

  • คำ การใช้คำในหนังสือเด็กควรเป็นคำที่ง่าย กระชับ ตรงไปตรงมา สุภาพ ตัวสะกดถูกต้อง หากมีการใช้คำใหม่ๆ อาจใช้บ่อยๆ เพื่อให้เด็กจดจำได้
  • สำนวน การใช้สำนวนภาษาที่ดีคือใช้สำนวนที่ถูกต้องตามหลักภาษา สำนวนง่าย ตรงไปตรงมา สละสลวย มีการใช้คำคล้องจองเพื่อให้มีจังหวะสนุกสนานและไพเราะคล้ายเสียงดนตรี
  • การใช้ภาษาที่ดี หมายรวมถึงความประณีตในการพิสูจน์อักษรด้วย เพื่อเป็นแบบอย่างของการใช้ภาษาที่ดี ถูกต้องตามตัวสะกดของเด็กต่อไปด้วย

3. ภาพประกอบ
ภาพประกอบที่ดีควรมีลักษณะ

  • สอดคล้องกับเนื้อเรื่อง เข้าใจง่าย
  • สามารถอธิบายเรื่องราวได้ด้วยตัวภาพเอง
  • มีชีวิตชีวา มีความเคลื่อนไหว
  • ส่งเสริมจินตนาการที่แปลกใหม่
  • มีขนาดและปริมาณที่เหมาะสมกับวัย เช่น เด็กเล็กชอบภาพประกอบขนาดใหญ่และมีมาก ส่วนเด็กโตภาพประกอบขนาดเล็กลงและน้อยลงได้
  • เป็นภาพที่ให้ความรื่นรมย์ในการอ่าน ไม่มีภาพของความรุนแรงหรือน่าสยดสยอง
     

4. รูปเล่ม
รูปเล่มคือลักษณะทางกายภาพของหนังสือ ได้แก่ รูปลักษณ์ การเข้าเล่ม กระดาษ การจัดวางหน้า ขนาดและรูปแบบตัวอักษร ลักษณะของรูปเล่มที่ดีมีดังนี้

  • ขนาดของรูปเล่มเหมาะสมกับวัย เด็กสามารถหยิบ จับ ยก และเปิดอ่านเองได้
  • จำนวนหน้าเหมาะสมกับวัยของเด็ก เช่นเด็กเล็ก 16-32 หน้า เด็กประถมและมัธยมเพิ่มจำนวนหน้าขึ้น
  • การเย็บเล่มแข็งแรง ทนทาน อาจเย็บเล่มแบบเย็บสันติดปก เย็บมุมหลังคา เย็บไสกาว หรือเย็บด้วยกี่
  • มีปกที่สวยงาม ดึงดูดความสนใจของผู้อ่าน บนปกมีชื่อเรื่อง ชื่อผู้เขียน ผู้แปล ผู้วาดภาพประกอบและสำนักพิมพ์ที่ชัดเจน
  • ปกแข็งแรงทนทาน
  • การจัดวางหน้าสบายตา ไม่รกรุงรัง ชัดเจน ไม่ซ้อนกันจนทำให้อ่านยาก
  • ขนาดของตัวอักษร ใช้ขนาดใหญ่สำหรับเด็กเล็กและลดลงตามวัยที่โตขึ้น ตัวอักษรชัดเจน เรียบง่าย ไม่ประดิษฐ์เพราะอาจทำให้เกิดความสับสนได้
  • กระดาษหรือวัสดุที่ใช้ เช่น โฟม พลาสติก มีคุณภาพดี ทนทาน และไม่เป็นพิษต่อเด็ก (Non-Toxic) หากเป็นผ้าควรซักทำความสะอาดได้

 

คุณค่าหรือประโยชน์ที่ได้จากหนังสือเด็ก อาจวัดไม่ได้ด้วยตัวเลข สถิติหรือรูปธรรมที่ชัดเจนในเวลารวดเร็ว หากแต่เป็นคุณค่าที่ค่อยๆ บ่มเพาะทีละน้อยและรอคอยวันที่จะเจริญงอกงามในตัวเด็ก จึงเป็นหน้าที่ของพ่อแม่ ผู้ปกครอง ครูและผู้ใหญ่ที่เกี่ยวข้อง ที่จะร่วมมือกัน เลือกสรรและจัดหาหนังสือดีๆ ให้เด็กๆ ในวันนี้ เพื่อที่โตขึ้นในวันหน้า เขาจะพัฒนาตัวเอง เติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่สมบูรณ์ทั้งร่างกาย ความคิด และจิตใจ ดังที่ Sir Francis Bacon นักปราชญ์ชาวอังกฤษ กล่าวไว้ว่า
“Reading maketh a fullman”
การอ่านทำให้คนเป็นคนที่สมบูรณ์”

 

คลิกที่นี่เพื่อดาวน์โหลดรายชื่อ 100 หนังสือดีเพื่อพัฒนาเด็กและเยาวชน ดย สสค.



จำนวนผู้เข้าชม 15980 คน | จำนวนโหวต 6 ครั้ง




Creative Common License Version 3.0

ผลงานนี้ อยู่ภายใต้  สัญญาอนุญาตของครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-อนุญาตแบบเดียวกัน 3.0 ต้นฉบับ.
ข้อมูลทั้งหมดในเว็บไซต์สสค. อนุญาตให้เผยแพร่และแจกจ่ายโดยเสรี ซึ่งผู้นำไปใช้ไม่จำเป็นต้องติดต่อจากทางสสค. แต่อย่างใด แต่จำเป็นจะต้องอ้างอิงแหล่งที่มาว่ามาจากสสค.

คุณชอบเนื้อหาข่าว/บทความมากน้อยเพียงใด
1

ความคิดเห็น

แสดงความคิดเห็น

โปรดอ่านกฎกติกาก่อนแสดงความคิดเห็น

  1. โปรดงดเว้นการใช้คำหยาบคาย ส่อเสียด ดูหมิ่น กล่าวหาให้ร้าย สร้างความแตกแยก หรือกระทบถึงสถาบันอันเป็นที่เคารพ
  2. ทุกความคิดเห็นไม่เกี่ยวข้องกับผู้ดำเนินการเว็บไซต์ และไม่สามารถนำไปอ้างอิงทางกฎหมายได้
  3. ทีมงานเว็บมาสเตอร์ขอสงวนสิทธิในการลบความคิดเห็น โดยไม่ต้องชี้แจงเหตุผลใดๆ ต่อเจ้าของความคิดเห็นนั้น
  4. ผู้ร่วมแสดงความคิดเห็นสามารถร่วมตรวจสอบข้อความที่ไม่เหมาะสมได้ โดยการกดปุ่ม "แจ้งลบ" หรือส่งอีเมลแจ้งมาที่ info@QLF.or.th ซึ่งทีมงานจะทำการตรวจสอบและลบข้อความดังกล่าวโดยเร็วที่สุด
ชื่อ/e-mail ของคุณ
กรุณากรอกรหัสตรวจสอบในช่องว่างให้ถูกต้องตามภาพที่แสดงในภาพ

คลิกเพื่อเปลี่ยนรูปใหม่

กรอกข้อความในรูปภาพที่นี่:

  1. คุณสามารถแสดงความคิดเห็นต่อข่าว/บทความนี้ในครั้งแรกโดยไม่ต้องเข้าสู่ระบบสมาชิก
  2. การแสดงความคิดเห็นครั้งที่ 2 จะต้องเข้าสู่ระบบสมาชิก สสค. หรือเข้าสู่ระบบด้วยบัญชีของเฟสบุ๊กจึงจะทำการแสดงความคิดเห็นได้ และจะมีการโชว์ภาพผู้ใช้ทุกครั้งที่มีการแสดงความคิดเห็น
  3. เพื่อรักษาสิทธิประโยชน์สูงสุดของตัวท่าน กรุณาเข้าสู่ระบบก่อนแสดงความคิดเห็นเพื่อความสะดวกในการติดต่อกลับจาก สสค. ในกรณีที่ท่านได้รับรางวัลหรือสิทธิประโยชน์อื่นๆ

กรุณาเข้าสู่ระบบก่อนแสดงความคิดเห็น

ท่านที่ยังไม่ได้เป็นสมาชิก สสค. โลกแห่งการเรียนรู้ออนไลน์รอคุณอยู่ คลิกที่นี่ เพื่อสมัครสมาชิก สสค.

Web Site Version 1.3.4